نقش گردشگری و ارتقا فرهنگ در دیپلماسی صلح

گردشگری پدیده ای جهانی و صنعتی اقتصادی است که بسیاری از کشورها از این راه توانسته¬‏اند علاوه بر بهبود وضعیت اقتصادی، از مشکلاتی مانند بیکاری، پایین بودن سطح درآمد سرانه و کمبود درآمد ارزی خویش کاسته¬ و زمینه های توسعه پایدار در کشور خود را فراهم آورند.
اما به نظر می رسد گردشگری علاوه بر کارکردهای اقتصادی آن، در عصر حاضر به دلیل دستاوردهای مختلف اجتماعی، فرهنگی و سیاسی و به دلیل سرشت و جان ‌مایۀ همگرایی که دارد، یعنی نزدیک کردن نگرش‌ها و فرهنگ‌ها مورد توجه بسیاری از سیاستمداران، اندیشمندان و توده های مختلف اجتماعی  قرار گرفته است.
مفاهیم ارزشی از جمله «صلح، عدالت، امنیت و ...» ابزاری هستند که توسط گردشگری، گردشگران و توسعه آن در بین شهروندان و ملت های جهان، ترویج شده و با شکل گیری «دیپلماسی صلح» زمینه های همگرایی و همکاری کشورهای مختلف را فراهم می آورند.
مطالعات مختلف نشان می دهد: گردشگری نه تنها از صلح بهره می برد، بلکه خود نیرویی حیاتی برای گسترش صلح در بین ملت هاست. گردشگری به عنوان یکی از مهمترین پدیده های اقتصادی و اجتماعی دنیای مدرن است؛ گردشگران تجربیات و دانش نو را از تعامل با دیگر فرهنگ ها، مناطق و کشورها کسب می کنند، ایمنی، حفاظت و توسعه پایدار محیط های انسانی و طبیعی را درک می کنند، مناسبات شان با یکدیگر را بهبود می بخشند و در این فرآیند روابط صلح جویانه در میان مردم گسترش می یابد.
از این رو، گردشگری دارای پتانسیل اثرگذاری بر روابط بین الملل و ابزاری برای ترویج صلح در جهان است. همچنین گردشگری ابزاری برای دیپلماسی عمومی و توسعه ی مناسبات بین الملل و پاسخ قدرتمندی است برای چالشهای جهان معاصر از جمله نقض صلح و تروریسم.
براساس دیدگاه لیبرالیستی نیز، گردشگری که باعث افزایش ارتباطات اقتصادی بین دولتها و افراد در سطح بین المللی می شود؛ می تواند با توسعۀ ارتباطات فرد به فرد، که بوسیله تجارت و خدمات ایجاد شده، منجر به افزایش ثروت و ایجاد طبقه متوسطِ آگاهِ خواستارِ آزادیهای سیاسی (مانند دموکراسی) شود. بنابراین، گردشگری در هردو سطح خرد و کلان می تواند به مثابه کاتالیزوری برای گسترش روابط صلح آمیز عمل کند. همچنین با ارائه ی نقش در سیاست های ملی و بین المللی، به عنوان نیرویی مثبت برای کاهش تنش ها و سوء تفاهمات مورد توجه قرار گیرد.
سابقه مطالعات صورت گرفته در زمینه گردشگری به عنوان ابزاری برای گسترش صلح به  33 سال پیش بر می گردد. اولین نمونه ی آن برگزاری کنفرانس امنیت و همکاری در اروپا در هلسینکی بود، که با چارچوبی مشخص به گردشگری به مثابه وسیله ای برای گسترش صلح نگریسته شد. در ادامه درکنفرانس جهانی گردشگری در مانیل، گردشگری نیرویی حیاتی برای صلح جهانی شناخته شد، مؤسسه بین المللی صلح از طریق گردشگری در سال 1381 تأسیس شد و اولین کنفرانسی را که به طور مستقیم به گردشگری و صلح مربوط بود با عنوان: «گردشگری، نیرویی حیاتی برای صلح» در سال 1381 در ونکور برگزار کرد. علاوه بر این، سازمان جهانی گردشگری، در باب اهمیت گردشگری برای صلح، گردشگری را نیرویی پرقدرت برای بهبود روابط و تفاهم بین الملل و مشارکت در صلح در میان همه ملت های جهان معرفی کرد. از اسناد صادره توسط  WTO می توان به حقوق گردشگری، کدهای گردشگری و کدهای جهانی اخلاق برای گردشگری اشاره کرد. در این کدها از گردشگری به عنوان مشارکت کننده در ایجاد درک متقابل، نزدیکی انسانها به یکدیگر، گسترش دهنده همکاری های بین المللی و نیروی ارتباط دهنده زنان و مردان با فرهنگ ها و سبک های زندگی مختلف یاد شده که به صورت نیروی حیاتی برای ایجاد صلح و عاملی برای دوستی و تفاهم بین انسانها عمل می کند.
«مونیر بوشناکی» در اجتماع جهانی فرهنگ ها بر نقش گردشگری در ایجاد مکانهایی برای بیان و هویداسازی فرهنگها تأکید می کند، که نتیجه ی آن شکلی از گفتگوی بین فرهنگی است، که منجر به صلح و تسهیل روند توسعه ی پایدار می شود. «دی آمور» در مقاله ای با عنوان «گردشگری، صنعت صلح جهانی » گردشگری را نه تنها عامل اقتصادی پرقدرت در تجارت بین الملل، بلکه شالوده ای برای بهبود روابط بین الملل و ابزاری برای درک حقیقت روابط بین انسانها با فرهنگهای مختلف به منظور دستیابی به صلح جهانی می داند. گردشگری ابزاری است برای نزدیکی فرهنگ ها و جهانگردی فرصتی برای آموزش افراد درباره فرهنگها و محیط های دیگر به علاوه میراث جهانی است که می تواند رسیدن به تعامل و ارتباطات میان فرهنگی را فراهم کند. بنابراین این توسعه گردشگری می تواند با تعامل سازنده و موزون بین فرهنگ ها، از طریق درک آداب و رسوم جوامع میزبان، سبک زندگی و محیط منجر به افزایش احترام به فرهنگ جامعه ی میزبان شود و با از بین بردن تصورهای غلط و دادن فرصتی به افراد برای آشنا شدن با انسانهایی از فرهنگ های متفاوت هستند؛ به اجتناب از تعارضات مختلف و در نتیجه گسترش صلح موثر باشد.

منابع
منابع
الوانی، سیدمهدی؛ پیروز بخت، معصومه (1385) فرایند مدیریت جهانگردی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.

بشیریه، حسین  (1382) آموزش دانش سیاسی: مبانی علم سیاست نظری و تاسیسی (چاپ هشتم)، تهران: موسسه نگاه معاصر.

بول، آدریان  (1379) اقتصاد سفر و جهانگردی،ترجمه علی اعظم محمد بیگی،تهران: مؤسسهی فرهنگی آینده پویان تهران.

پاپلی یزدی، محمدحسین؛ سقایی، مهدی  (1386) گردشگری ماهیت و مفاهیم،چاپ دوم ، تهران: سمت.
داوز، رابرت ؛ لیپست، مارتین  (1373) جامعه شناسی سیاسی،ترجمه محمد حسین فرجاد ، تهران: نور.
ضرغام بروجنی، حمید  (1389) برنامه ریزی توسعه جهانگردی رویکرذی همپیوند و پایدار،تهران : هنگامه.
قویدل، صالح  (1383) ظرفیتهای اشتغالزایی در بخش هتل و رستوران در ایران، مطالعات جهانگردی، تهران: علامه طباطبائی.

قویدل، صالح  (1383) ظرفیتهای اشتغالزایی در بخش هتل و رستوران در ایران، مطالعات جهانگردی، تهران: علامه طباطبائی.

کوهن، کارل (1373) دموکراسی،ترجمه فریبرز مجیدی،تهران: خوارزمی.

لاندبرگ، دانلد؛کریشنامورتی، ام؛استاونگا، مینک اچ  (1383) اقتصاد گردشگری،ترجمه محمدرضا فرزین، تهران: شرکت چاپ و نشر بازرگانی.

لفت ویچ، آدریان  (1378) دموکراسی و توسعه،ترجمه افشین خاکباز و احد علیقلیان، تهران: طرح نو.
میرزایی، رحمت (1388) تأثیر توسعهی گردشگری روستایی بر اشتغال در منطقهی اورامانات کرمانشاه. فصلنامهی روستا و توسعه، شماره .1
هانیتنگتون، ساموئل (1373) موج سوم دموکراسی در پایان سدهی بیستم،ترجمه احمد شهسا، تهران:روزنه

 

 

نویسنده: تاریخ مطلب:

افزودن دیدگاه جدید