ویژه نامه

کودتا 15 جولای ترکیه و تحولات پس از آن فرصت و تهدیداتی را پیش روی اردوغان و ترکیه قرار داده است که هریک از این فرصت ها قابلیت تهدید و برعکس را دارند که درک این نکته نیز دارای اهمیت ویژه است.ترکیه از زمان به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه، تغییرات سریع و شگفت انگیزی را تجربه کرده که در برخی زمینه ها بیش از تغییر، باید به آن نام انقلاب داد. دولت عدالت و توسعه بعد از کودتای نافرجام 15جولای دچار تزلزل و ضعف نهادی شده است.

بحران جانشینی همیشه در عربستان وجود داشته است. البته این بحران به خصوص در دوران ملک سلمان که آخرین پسر آل سعود است جدی تر شده است. علت این امر تغییر نسلی است که از فرزندان آل سعود به نسل بعدی صورت می‏گیرد. به همین دلیل ملک سلمان طی دو سال گذشته تلاش نموده فرزندش را جانشین خود کند تا آینده از آن آنها و نه برادرزادهای بزرگتر باشد. به واقع می توان گفت بن سلمان با حمایت پدر در دو سال گذشته در سمت جانشین ولیعهد و وزیر دفاع تلاش وسیعی برای معرفی خود به عنوان عامل تعیین کننده در دربار پدر و تصمیم ساز در ساختار سیاسی آل‌سعود انجام داد.
 

بیستمین نشست اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای حاشیه اقیانوس هند (آیورا) با حضور مقام‌ها بلندپایه کشورمان به مدت 3 روز در جاکارتا برگزار شد. در این نشست تعدادی از موضوعات مهم از جمله ایمنی و امنیت دریایی، مدیریت ریسک، اقتصاد آبی، تسهیل تجارت و سرمایه گذاری، مدیریت شیلات، توانمندسازی زنان، گردشگری و تبادل فرهنگی و همکاری در زمینه های علمی مورد بحث قرار گرفت. در نشست های سه روزه اتحادیه همکاری های منطقه‌ای حاشیه اقیانوس هند (آیورا) در جاکارتا پایتخت اندونزی 21 عضو این اتحادیه حضور داشتند.

رقابت منطقه‏ای و تنش بین عربستان و ایران وارد مرحله تازه‏ای شده است که ویژگی عمده آن را می‏توان خصومت روبه گسترش، به خصوص از طرف عربستان ارزیابی نمود. این شدت را می‏توان در تمامی حوزه‏های سیاسی و دیپلماتیک، اقتصادی، رابطه با اپوزیسیون و در نهایت در عرصه نظامی و در تلاش عربستان بر ایجاد ائتلاف ضدایرانی به آسانی مشاهده نمود. به عنوان نمونه طی یک سال گذشته عربستان سعودی در عرصه سیاسی و دیپلماتیک تلاش نموده در تمامی سازمان‏ها و نهادهای منطقه‏ای ممکن ایران را محکوم و منزوی نماید. در این مدت مقامات عربستانی توانسته‏اند با ایجاد اجماع نسبی در «شورای همکاری خلیج فارس» ، «اتحادیه عرب» ، «سازمان همکاری اسلامی»  و همچنین شورای امنیت، حمله به سفارت خود را محکوم نمایند.
 

در عصر کنونی آسیا به عنوان یک قاره پهناور با تحولات جدیدی رو بروست و بازیگران مختلفی طرحهایی را  درراستای تأمین اهداف خود در مناطق مختلف آن ارائه داده¬اند. چین یکی از این بازیگران نوظهور است که برای تبدیل شدن به قدرت جهانی طرح احیای جاده ابریشم "کمربند-یک جاده" را مطرح نموده است. این جاده یکی از ابتکارهای اساسی سیاست خارجی چین برای گسترش حوزه نفوذ و تأثیرگذاری خود به دیگر مناطق است. این طرح که تقریبا 4.4 میلیارد نفر 65 درصد (از جمعیت جهان و 21 تریلیون از تولید ناخالص جهانی را در بر می¬گیرد، توسط رئیس جمهور چین در سپتامبر 2013 اعلام شد و از دو بخش کمربند اقتصادی «جاده ابریشم جدید» و «جاده ابریشم دریایی» تشکیل شده است

اندیشکده «مرکز مطالعات راهبردی و بین‌الملل» در گزارشی با عنوان پیش بینی جهان در سال 2017، مهمترین مسائلی که آمریکا با آن مواجه خواهد شد را منتشر کرده است.  در بخشی از این  گزارش، «آنتونی کوردسمن» (Anthony Cordesman) مهمترین تهدیدات و چالش های پیش روی آمریکا در خاورمیانه و شمال آفریقا را بررسی کرده است. ایشان مهمترین چالش های پیش روی آمریکا در سال 2017 در خاورمیانه و شمال آفریقا را تضمین امنیت متحدان عرب، رشد قدرت ایران، افراط گرایی اسلامی، سوریه بعد از داعش، نقش رو به رشد روسیه در منطقه، امنیت عراق، ترکیه رام نشدنی، بحران انسانی یمن، اقتصاد و امنیت مصر و امنیت اسرائیل می داند.

کمیته روابط عمومی آمریکا-اسرائیل (American Israel Public Affairs Committee) مشهور به ‌آیپک، یکی از بزرگترین و قدرتمند ترین گروههای لابی‌گری در ایالات متحده آمریکا است. این گروه لابی با بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ عضو، هر ساله میلیونها دلار خرج سرمایه‌گذاری در نفوذ بر سیاستهای دولتی و قانونگذاری آمریکا می کند.این گروه در سال ۱۹۵۱ به رهبری آیال کنن (یک آمریکایی که در دهه چهل در مذاکرات مربوط به نزاع اعراب و اسرائیل به عنوان یک لابی‌گر بسیار فعال برای کشور اسرائیل عمل کرده بود) شکل گرفت

نظریه متحد شدن کشورهای عربی در یک بلوک نظامی-سیاسی، ایده جدیدی نیست. در این راستا نیروهای متحد منطقه ای در چارچوب اتحادیه عرب بوجود آمده است که 22 کشور منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا را شامل می شود. علاوه بر این پادشاهی های منطقه خلیج فارس هم نیروهای نظامی-دریایی متحدی تشکیل داده اند .اوج همکاری کشورهای عربی را می‏توان در اجلاس شرم‏الشیخ مشاهده نمود که در آن توافق شد که «نیروی مشترک عربی» با هدف مقابله با خطرات و دفاع از امنیت و آینده جهان عرب تشکیل شود.

سال 2016 سالی تأثیرگذار و مهم در روابط بین‌الملل بود و شرایط جدیدی که در جهان حاکم شد، قدرت‌های جدیدی را به عرصه جهان معرفی کرد. اگر تاکنون از آمریکا و چین به‌عنوان قدرت‌های بزرگ جهانی یاد می‌شد و روسیه نیز برای سال‌ها به اغما رفته بود، در سال گذشته شاهد روی کار آمدن و قدرت گرفتن کشورهایی شدیم که انتظار نمی‌رفت چنین قدرتی را شاهد باشند. از یک‌سو مطرح‌شدن دوباره روسیه به‌عنوان قدرت بزرگ جهانی در سال 2016 شایان توجه بود و در سوی دیگر جنگ‌های عراق و سوریه بود که ایران را به‌عنوان قدرتی غیرقابل‌چشم‌پوشی در منطقه خاورمیانه مطرح ساخت.

 روز پنجشنبه 30 آذر ماه، اولین هم اندیشی «بازخوانی اندیشه های امام خامنه ای با موضوع صلح و عدالت» توسط مجمع جهانی صلح اسلامی با مشارکت «دفتر تنظیم و نشر آثار مقام معظم رهبری» با حضور جمعی از شخصیت های علمی و نخبگی ایرانی ساعت 8:30 تا 30 :11 در مرکز همایش های بین المللی صدا و سیما، سالن "مجموعه مذاکرات" برگزار شد.
 

صفحه‌ها

اشتراک در ویژه نامه